Waarom?
Het veenweidegebied staat voor grote opgaven op het gebied van klimaat, stikstof, waterkwaliteit en bodemdaling. Tegelijkertijd zoeken veel melkveehouders naar manieren om toekomstbestendig te ondernemen zonder vast te lopen in steeds meer regels en generieke maatregelen.
Veenboeren 2030 onderzoekt daarom of een systeem van doelsturing beter kan werken dan traditionele middelsturing. Niet voorschrijven hóe een ondernemer iets moet doen, maar sturen op meetbare prestaties. Daarbij wordt gekeken hoe ondernemers ruimte, perspectief en passende beloning kunnen krijgen voor bovenwettelijke milieuprestaties.
Hypothese
De centrale gedachte achter Veenboeren 2030 is dat melkveehouders bereid én in staat zijn om hun milieuprestaties structureel te verbeteren wanneer:
- doelen helder en meetbaar zijn;
- inzichtelijk wordt welke maatregelen effect hebben;
- ondernemers handelingsperspectief krijgen;
- prestaties eerlijk worden beloond.
Het project gaat ervan uit dat een combinatie van inzicht, maatwerkadvies en prestatiebeloning ondernemers motiveert om langdurig te werken aan emissiereductie en verduurzaming van hun bedrijfsvoering.
Meer over Veenboeren 2030
Aanpak
In fase 2 van Veenboeren 2030 is de KPI-systematiek getest bij 21 melkveehouders in het westelijke veenweidegebied. Daarbij is gewerkt met bestaande data uit de KringloopWijzer en praktijkgesprekken aan de keukentafel.
Binnen het project zijn vier KPI’s uitgewerkt:
- ammoniakemissie;
- stikstofbodemoverschot;
- broeikasgasemissie bedrijfsvoering;
- broeikasgasemissie door veenoxidatie.
De aanpak bestond uit drie stappen:
- inzichtelijk maken van de huidige prestaties per bedrijf;
- doorrekenen van mogelijke managementmaatregelen;
- toetsen welke beloning ondernemers daadwerkelijk in beweging brengt.
Belangrijk uitgangspunt is dat ondernemers zelf kunnen bepalen welke maatregelen het beste passen bij hun bedrijf. Het systeem beloont uiteindelijk het resultaat.
Resultaten

Werkbare KPI-systematiek
De praktijktoets laat zien dat de KPI-systematiek goed werkbaar is. Ondernemers herkennen de kengetallen, begrijpen de systematiek en zien mogelijkheden om via managementmaatregelen hun prestaties te verbeteren.
Belangrijke uitkomsten:
- ondernemers krijgen meer grip op hun milieuprestaties;
- inzicht en maatwerkadvies helpen bij het maken van keuzes;
- prestatiebeloning stimuleert langdurige verbetering;
- vooral op ammoniakreductie blijkt veel winst mogelijk.
De doorgerekende verbeterplannen laten bijvoorbeeld zien dat bij de deelnemende bedrijven, vergeleken met 2024, gemiddeld ruim 10% ammoniakreductie haalbaar is via simpele managementmaatregelen. Dit zijn maatregelen aanvullend op recent generiek beleid van de bufferzones en afbouw derogatie.
Daarnaast blijkt dat ondernemers naast financiële beloning ook behoefte hebben aan ruimte binnen regelgeving. Juist die combinatie van doelsturing, praktijkkennis en flexibiliteit kan volgens het project bijdragen aan een toekomstbestendig veenweidegebied.